Και να που έφτασαν και πάλι οι Απόκριες. Για κάποιους αγαπημένη εποχή, για κάποιους  άλλους όχι και τόσο. Μία «γιορτή» ταυτισμένη  με μασκαράδες και όταν λέμε «μασκαράδες» από τις πρώτες μεταμφιέσεις που έρχονται στο μυαλό μας είναι αυτή του «κλόουν».

Και όμως! Αυτός ο πολύχρωμος κύριος που εθιμοτυπικά διασκεδάζει τα παιδιά, σε πάρτι, σε τσίρκο αλλά και η όψη του οποίου είναι μία από τις πιο δημοφιλείς στολές μεταμφίεσης, σε πολλούς προκαλεί κάθε τι άλλο παρά γέλιο και χαρά!

 Γιατί άραγε φοβόμαστε τόσο πολύ τους κλόουν;

Είναι ένα σύμβολο ταυτισμένο με τα παιδιά! Δεν υπάρχει παιδικό πάρτι χωρίς κλόουν Στα νοσοκομεία οι κλόουν κοσμούν τις παιδικές πτέρυγες ενώ συχνά κάνουν και επισκέψεις στα άρρωστα παιδάκια προσπαθώντας να τα κάνουν να γελάσουν με τα αστεία τους. Ακόμα και μεγάλη αλυσίδα γρήγορου φαγητού επέλεξε για σήμα κατατεθέν της έναν κλόουν.

Έχετε παρατηρήσει όμως πως στη θέαση ενός κλόουν είναι πολλά τα παιδάκια που πατάνε κλάμα τέτοιο που νομίζεις ότι υποφέρουν;

Ναι! Και σε αυτό υπάρχει εξήγηση. Ένα μικρό παιδάκι σε μία τέτοια περίπτωση αντιδρά όπως θα αντιδρούσε σε έναν ξένο, ή ακόμα και σε έναν παπά. Χωρίς να μπορεί να προσδιορίσει τι είναι αυτό που το ενοχλεί , αντιδρά κλαίγοντας σε μία όψη που απλά δεν αναγνωρίζει και το τρομάζει κιόλας. Όπως ο παπάς τρομάζει με τα μούσια και τα μαύρα ράσα, όπως ένας ξένος για κάποιο λόγο γίνεται απεχθής από ένα παιδί, έτσι και ο κλόουν με το έντονο μακιγιάζ, τα υπερβολικά χαρακτηριστικά και τα ασυνήθιστα ρούχα έρχεται να ταράξει τα συνήθως αποδεκτά και αναγνωρίσιμα σημεία για ένα  παιδί.

Τι γίνεται όμως με τους ενήλικες; Γιατί ένας μεγάλος άνθρωπος να σιχαίνεται τους κλόουν.

Η δύναμη του κινηματογράφου
Ας ξεκινήσουμε από τα πιο επιφανειακά και εύπεπτα. Όπως ο Σπίλμπεργκ έκανε την ανθρωπότητα να φοβάται τους καρχαρίες, έτσι και δεκάδες άλλοι δημιουργοί φρόντισαν στις ταινίες θρίλερ τους να έχουν για πρωταγωνιστή έναν κλόουν.

Οι ταινίες  “Killer Klowns from Outer Space” , “Poltergeist” (1982), Zombieland” (2009) , “All Hallow’s Eve” (2013). Αλλά και η ταινία του Στίβεν Κινγκ  «Το Αυτό»  είναι μόνο μερικά από τα ευρήματα του κινηματογράφου που ευθύνονται για το ρόλο που έχουν οι κλόουν στο υποσυνείδητο μας.

Η δύναμη της επικαιρότητας

Τη δεκαετία του 1970 ο Τζων Γουέην Κέισι, εμφανιζόταν σε παιδικά πάρτυ ως «Πόνκο ο Κλόουν» ενώ ήταν γνωστός και ως ένας ιδιόμορφος καλλιτέχνης που ζωγράφιζε μόνο  κλόουν. Δεν άργησε όμως να συλληφθεί και να περάσει στην ιστορία ως ένας από τους πλέον αδίστακτους κατά συρροή δολοφόνους όταν η αστυνομία ανακάλυψε στον κήπο του σπιτιού του ανθρώπινα οστά που ανήκαν σε περισσότερους από 33 ανθρώπους. Ο Κέισι τους απήγαγε, τους αιχμαλώτιζε, τους βασάνιζε, τους σκότωνε και τους έθαβε στον κήπο. Πολλοί λένε πως η ιστορία του αποτέλεσε έμπνευση για τις ταινίες που αναφέραμε στην περασμένη παράγραφο.

Η δύναμη του υποσυνείδητου

Και εδώ έρχεται να μιλήσει η επιστήμη της ψυχολογίας.

Ο Ράμι Νάντερ από τον Καναδά, έχει αφιερώσει χρόνια από τη ζωή του για να μελετήσει τους κλόουν και το γιατί αυτοί είναι συχνά ανατριχιαστικοί. Και να που έχει καταλήξει.

«Η ανατριχίλα που προκαλεί σε πολλούς η θέαση ενός κλόουν, πηγάζει από την ανασφάλεια που δημιουργούν οι προθέσεις του.» Αναφέρει στη μελέτη του με τίτλο «Η ανατομία της Ανατριχίλας». Και συνεχίζει…

Οι κλόουν στα κόλπα που κάνουν στο κοινό είναι απρόβλεπτοι που σημαίνει πως όταν ξεκινούν τα τρικ , εσύ, που τον παρακολουθείς δεν ξέρεις αν θα γίνεις αποδέκτης γέλιου από ένα αστείο που θα κάνει ο κλόουν με τον εαυτό του, ή αν θα καταλήξεις να γίνεις εσύ ο ίδιος περίγελος στους άλλους επειδή ο κλόουν θα σε συμπεριλάβει στο τρικ. Αυτή η ανασφάλεια σου προκαλεί απώθηση.

Τέλος , η αμφιβολία για το πως μπορεί να νιώθει ένας κλόουν σε σχέση με το τι δείχνει δεν βοηθάει στο να δημιουργηθεί μία σχέση εμπιστοσύνης.  Πολλοί από αυτούς βάφουν το μισό πρόσωπο χαρούμενο και το άλλο μισό λυπημένο, κάτι που δεν σε αφήνει να ξέρεις ποιος έχεις αληθινά απέναντι σου. Μελέτες έχουν δείξει πως αυτή η ανικανότητα να ξεχωρίσει κανείς τα αληθινά αισθήματα ενός ανθρώπου τον  κάνει αυτομάτως να τον φοβάται. Η φύση δε της δουλειάς, που θέλει τους κλόουν να προσπαθούν να κάνουν τους άλλους να γελούν, ακόμα και αν οι ίδιοι είναι λυπημένοι, θεωρείται λόγος για να αμφιβάλεις για κάποιον και την αυθεντικότητα τους. Αυτό σε κάποιους δημιουργεί αισθήματα οίκτου για τους κλόουν και για άλλους τρόμο και αποστροφή.

*Οι πληροφορίες του άρθρου είναι από τη μελέτη του Ψυχολόγου Φρανκ Μακ Άντριου, καθηγητή ψυχολογίας στο  κολέγιο Knox που δημοσιεύτηκε πρώτα στο www.theconversetion.com/uk


Τις βλέπεις πάντα όμορφες, χαμογελαστές, καλοντυμένες, και φαντάζεσαι πως η ζωή τους είναι απροβλημάτιστη, χωρίς ανησυχίες, άγχη και έγνοιες. Από την άλλη, έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί μπορεί να λένε πως είναι δύσκολοι οι καιροί για πρίγκιπες Με αφορμή τον επικείμενο γάμο του πρίγκιπα Χάρυ με την αγαπημένη του Μέγκαν, θέλησα να μάθω, τι μπορεί να βιώνει μία κοινή θνητή όταν γνωρίσει έναν αληθινό πρίγκιπα και αν η ζωή της στο παλάτι είναι όντως τόσο παραμυθένια όσο φαντάζει. Και να τι βρήκα Μία πριγκίπισσα πρέπει να μάθει πολλές ξένες γλώσσες Είναι μία αρχή που αφορά περισσότερο στις μοντέρνες σταχτοπούτες καθώς τα τελευταία χρόνια ζητείται κάτι τέτοιο από τις νεοεισαχθήσες θνητές στους κόλπους των βασιλικών οικογενειών. Σκοπός είναι η νεαρή πριγκίπισσα να μπορεί όταν συναντά διπλωμάτες, βασιλείς και εκπροσώπους άλλων χωρών, να συνομιλεί μαζί τους στη δική τους γλώσσα. Μία πριγκίπισσα στερείται του δικαιώματος στης στην ψήφο Δεν είναι κάτι που συμβαίνει συνολικά , αλλά τουλάχιστον στην Αγγλία αυτό ισχύει, χωρίς ωστόσο να το επιβάλει κάποιος νόμος. Απλά η βασιλική οικογένεια έχει αποφασίσει πως επειδή η πριγκίπισσα εκπροσωπεί όλο τον λαό, δεν πρέπει να τον επηρεάζει μέσω της ψήφου της. Μία πριγκίπισσα πρέπει να ξεχάσει όσα ήξερε όσον αφορά στη ξέγνοιαστη ζωή της Τέλος τα ξενύχτια, τέλος οι έξοδοι με φίλους, τέλος οι διακοπές με τις κολλητές, τέλος τα ανέμελα ψώνια , τέλος το πετάγομαι μέχρι το περίπτερο, τέλος το καβαλάω τη μηχανή μου, κάνω το αγαπημένο μου σπορ, πηγαίνω στο γυμναστήριο. Απλά καθημερινά πράγματα για μία πριγκίπισσα γίνονται θέμα ασφαλείας, γι\'αυτό και οι περιορισμοί στην καθημερνότητα είναι πολλοί και σίγουρα αρκετά καταπιεστικοί. Τουλάχιστον για ένα ελεύθερο πνεύμα … Μία πριγκίπισσα έχει ζωή γεμάτη επισημότητες Τα ψευδώνυμα μέσα στο παλάτι απαγορεύονται. Μην περιμένετε να σας φωνάξει κανείς με το συγκοπτόμενο σας, ή με το παρατσούκλι σας, καθώς αν δεν είναι  πρίγκιπας σας ή τα παιδιά σας, για όλους τους άλλους θα είσαι η Αυτού Υψηλότητα … (στην καλύτερη) Μία πριγκίπισσα δεν είναι ποτέ απεριποίητη Δεν θα δεις ποτέ μία πριγκίπισσα σε “κακή” στιγμή. Το κομμωτήριο είναι στην καθημερινότητα μίας πριγκίπισσας, όπως και το επαγγελματικό μέικ απ, όπως επίσης και η επιλογή των ρούχων τόσο για την τρέχουσα εβδομάδα όσο και για τις πιο επίσημες εμφανίσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις η πριγκίπισσα είναι εκείνη που κάνει αυτή τη δουλειά και για τον πρίγκιπα της, αλλά σίγουρα και για τα παιδιά της. Μία πριγκίπισσα ζει με τους όρους της βασίλισσας Αυτό σημαίνει για παράδειγμα πως αν η βασίλισσα καθίσει για φαγητό και ολοκληρώσει το γεύμα της μετά από πέντε λεπτά, πρέπει όλοι όσοι κάθονται στο τραπέζι να εγκαταλείψουν το δείπνο επίσης, άσχετα με το αν έχουν σταυρώσει μπουκιά ή όχι. Θα μπορεί να βάλει κάτι στο στόμα της η πριγκίπισσα, στα κρυφά , όταν η βασίλισσα ξαπλώσει, πηγαίνοντας στην κουζίνα, πάντα στη λούφα. Μία πριγκίπισσα πηγαίνει στα καλύτερα σχολεία στέκια και πανεπιστήμια Για να γίνεις πριγκίπισσα πρέπει να βρεις έναν πρίγκιπα και αυτόν θα τον πετύχεις μόνο στα πανάκριβα σχολεία, τα ξακουστά πανεπιστήμια και τα πιο καλά κοσμικά γεγονότα. Δεν είναι τυχαίο πως η μαμά της δούκισσας του Κέιμπριτζ, έχει κατηγορηθεί από τις φυλλάδες για οργανωμένο έγκλημα καθώς φρόντισε να στείλει την Κέιτ, εκεί που γράφτηκε πρώτα ο πρίγκιπας Γουίλιαμ. Μία πριγκίπισσα εγκαταλείπει κάθε άλλο όνειρο για καριέρα Δεν έχει σημασία, αν πριν γνωρίσει τον πρίγκιπα η πριγκίπισσα ήταν γιατρός, δημοσιογράφος, η εργαζόμενη σε μπαρ. Αν είχε μεγάλες βλέψεις ή όχι. Όλα αυτά θα τα ξεχάσει από τη στιγμή που θα πει το πολυπόθητο “ναι” στον πρίγκιπα. Αν πρόκειται για πρώην παίχτριες ριάλιτι και τριτοκλασάτα μοντέλα, ή μπαρ γούμαν παντρεμένες με κατάδικους ναρκομανείς, όπως έγινε με τη πριγκίπισσα της Σουηδίας και της Νορβηγίας αντίστοιχα, δεν νομίζω να είχε κανείς αντίρρηση. Μία πριγκίπισσα πρέπει να είναι φιλάνθρωπος Θέλει δεν θέλει, θα βρεθεί σε ορφανοτροφεία, σε χώρες του τρίτου κόσμου, σε φτωχούς και αρρώστους δίπλα. Καλό θα είναι να έχει μέσα της αυτή την ευαισθησία εκ γενετής και αν όχι, να βρει φιλανθρωπίες που θα της άρεσε να προωθήσει καθώς το καλό προς το σύνολο είναι μέσα στις πλέον βασικές υποχρεώσεις της.

MORE FROM THEPsychology

MORE To BELIEVE